.
maandag 14 augustus 2017
zondag 13 augustus 2017
WAAROM VERHUIZEN NAAR HARLINGEN?
In
mijn geboorteplaats Deventer had ik geleerd, dat wilde je de stad
begrijpen, je rekening moest houden met het feit, dat twee
verschillende water-niveaus en -stromen elkaar hier ontmoeten. Je had
de rivier de IJssel en de waterlopen uit het Oosten, die elkaar hier
kruisten. Het was ten allen tijde onmogelijk om van de IJssel
rechtstreeks in de stadsgracht te varen, die gevoed werd door de
weteringen uit het achterland. De beroemde cartograaf Blaau beeldde
het wel zo af en deze plattegrond is een relatiegeschenk van de
gemeente. Verbinding tussen de stadsgracht en de rivier is slechts
door sluizen mogelijk. Dit zijn historisch gezien opvallende
plaatsen. Door rivier en beken te beheersen werd technische
ontwikkeling gestimuleerd om de “handelspositie” optimaal te
benutten. De Romeinen hebben waarschijnlijk de Rijn omgelegd en
gebruikt om een waterweg naar het Noorden mogelijk te maken. Zij zijn
het waarschijnlijk geweest, die de eerste primitieve sluizen hebben
gebouwd aan de voet van een natuurlijke heuvel, het hoogste punt van
de stad, die in de Middeleeuwen werd gekroond met een prachtige
gotische kerk. De Bergkerk. Door de reizigers en handelaren werden
deze steden rijk en ambitieus. Er werd geïnvesteerd in kerken,
kloosters, zieken- en armenhuizen, bibliotheken en scholen. De
economische openheid zorgde ook voor een diversiteit aan bewoners en
bezoekers. Groepen vluchtelingen vestigden zich hier vaak. De Spaanse
Joden en Belgische protestantse vluchtelingen vonden in Amsterdam,
maar ook in Zutphen en Deventer een hartelijk welkom. Logisch was
ook, dat het een vestingstad was. De lokale machthebbers moesten zich
tegen invasie en belegering kunnen verweren. De stadsmuren werden
tenslotte een belemmering en stadspoorten werden gesloopt, grachten
gedempt en stadswallen afgebroken. De stad kon eindelijk uitbreiden
en op de ruïnes werden prachtige plantsoenen aangelegd. In Deventer
werd hiervoor de beroemde tuin- en parkarchitect Springer ingehuurd.
U
snapt al waar ik heen wil. Harlingen en Deventer lijken bijzonder
veel op elkaar. Qua historie, handelsgeschiedenis en monumentale
architectuur zijn er veel overeenkomsten. Deventer is groter en
uitbundiger, maar Harlingen heeft op een relatief klein grondgebied
(Harlingen was lange tijd de dichtstbevolkte stad van Nederland, met
allerlei epidemieën tot gevolg. Zeelui importeerden cholera, tyfus
maar ook tuberculose! En nog steeds is tbc niet verdwenen en steekt
met de nodige regelmaat de kop op.) Maar uitzonderlijk is het feit,
dat zoet en zout water elkaar in Harlingen raken. Zeevracht werd er
overgeladen op beurtschepen en Friese producten werd geëxporteerd
naar de Oostzee, Noorwegen en Engeland. Visserij was lang een vast
gegeven in de stad, maar de afsluiting van de Zuiderzee en de omslag
naar een zoet water bekken heeft de Zuiderzee haring uitgeroeid. Zij
hadden hun paaigebieden in de binnenzee en konden die niet meer
bereiken. Dat gold ook voor de paling, die niet meer op weg kon naar
de Sargassozee in de Atlantische Oceaan. De keuze voor de Afsluitdijk
zou nu, om ecologische redenen, niet meer worden gemaakt. De
onbalans, die de visserij langzaam heeft vernietigd, kan niet met
lapmiddelen ongedaan worden gemaakt. De natuurlijke verbinding tussen
zoet en zout moet weer worden hersteld. De Afsluitdijk moet weer
“open”.
Ik
voel me in deze prachtige sta op mijn gemak en ik volgde dan ook
graag het advies van de telefoon-monteur op. “Als je hier wilt
integreren en het leven begrijpen, dan moet je je verdiepen in de
historie van de stad en haar Ommelanden.” Midlum en Wynaam, hebben
me niet teleur gesteld, maar het was vooral de geschiedenis en rol
van Almenum, het heilige eiland, dat me regelmatig versteld deed
staan.
ARRAMOETOE
KERNGROEP
MEMO 1
tbv.
Volgende vergadering
- Poesie boven water – voortgangsrapportage Wim
- Harlinger Bovenlichten – voortgangsrapportage Jan en Theo
We
zitten midden in de vakantieperiode en zelf merk ik dat; door de
bouwvak stagneert het proces. Over agendapunt 2 is nog niet veel te
melden.
Tenzij
Wim veel tijd nodig heeft, stel ik voor een mogelijk speerpunt te
bespreken en wel de eenzaamheid van ouderen en alleenstaanden. Ook de
bewoners van de verzorgingstehuizen vervelen zich vaak.
Deze
problematiek speelt ook in Harlingen en diverse instanties, zoals het
Leger des Heils probeert antwoorden te vinden. Toch vallen er nog
veel bejaarden tussen wal en schip. Mijn idee is om na een grondige
analyse en inventarisatie van vragen en suggesties (mantelzorgers)
te
komen tot een plan van aanpak voor de boven geschetste doelgroep,
waarbij we de gangbare paden proberen te bereiken.
Een
andere groep eenzame belastingplichtigen zijn de HONDEN.
Zij
ontberen een terrein, waar ze los kunnen lopen en soortgenoten te
ontmoeten. Met wat picknick-tafels wordt dit hondenuitlaatplaats
tegelijkertijd een ontmoetingspunt van Harlingers wordt.
zaterdag 12 augustus 2017
Het
conflict in het Midden-Oosten
en
de bijzondere positie van Jeruzalem
Het
Westen zal weinig begrijpen van de religieuze clash, van het
Christendom, in al zijn varianten, met de Islam, en zijn vele
varianten, en tenslotte het Jodendom en de staat Israël, als men
niet accepteert, dat voor alle drie wereldreligies, het einde der
tijden nabij is of zelfs al is begonnen.
Alle
drie verwachten de komst van een Messias, die ons naar een betere
wereld zal leiden.
De
Christenen verwachten de Wederkomst van Jezus, die een einde zal
maken aan deze troosteloze wereld en een nieuw Jeruzalem stichten. De
Joden accepteren Jezus niet als Messias en in hun ogen kan de echte
Messias kan zich bekend maken, wanneer de Tempel in Jeruzalem is
herbouwd.
Er
is echter een groot probleem: de veronderstelde locatie valt onder de
jurisdictie van de koning van Jordanië. Ook bevat het gebied twee
islamitische heiligdommen: de Al-Aqsa (de verre) moskee en de “Dome
of the Rock”. Gevechten tussen jongeren en de politie worden gevoed
door apocalyptische bronnen. Elk moment kan doorslaggevend zijn, elke
handeling het begin van het einde.
Binnen
de Islam verwachten, vooral de sjiitische gelovigen, de komst van de
Imam Mahdi, die de wereld zal overspoelen met het ware geloof.
Hoofddoel: Jeruzalem.
U
moet niet onderschatten, hoe deze ondergangsgedachten, maar ook
martelaarschap, er in Iran massaal wordt ingestampt. Enorme
manifestaties waarin jongeren trouw zweren aan de Imam Mahdi en
zweren te willen sterven voor de geheiligde doelen. Hetzelfde gebeurt
in Libanon en de Gaza-strook.
Orthodoxe
Israëlieten hebben het bouwmateriaal voor de 3e Tempel al
aangeschaft, de priesters zijn opgeleid en de rituele voorwerpen
kunnen direct worden gebruikt. Men wacht hun kans af.
Jongeren
zijn ontvankelijk voor doem- en ondergangsdenken. De games
weerspiegelen dit en programmeren een “killer-attitude. Islam,
Christendom en Jodendom voeden deze donkere weg, waarin oplossingen
ongewenst zijn en starheid de norm. Een voorbeeld? De Paus verbiedt
gluten-vrije hosties. Tegen de regels en hartstikke fout.
DE
FRIESE KONING REDBAD
Het
jaar, 777 na Chr., waarin de eerste houten kerk op Almenum is
gebouwd, is waarschijnlijk fictief. Het geeft in ieder geval het
belang aan van getallen in de vroeg-christelijke kerk en het getal
zeven speelt in de Bijbel, bijvoorbeeld bij de Schepping in 7 dagen
en de zevende hemel, een belangrijke rol. Het is een heilig, geluk
brengend getal. Dit gekoppeld aan de wijding van de kerk aan St.
Michael gaf het status en kracht. Het zelfde doet zich voor bij de
stadsrechten, die Harlingen/Harns zou bezitten. Deze stadsrechten,
zeer belangrijk voor de economische ontwikkeling en plaatselijk
bestuur, zijn volgens de officiële geschiedschrijving in het jaar
1234 verleend. Ook hier wellicht een “magisch jaartal”. Er zijn
geen originelen of kopieën overgeleverd, niet vreemd overigens, en
geschiedenis heeft de neiging zichzelf te bevestigen. Vraag blijft,
wie de stadsrechten heeft verleend. Houden we het jaar 1234 aan, dan
betekent dit, dat de rechten, zijn verleend in een periode, die
bekend staat als “de Friese Vrijheid”. Er was weinig tot geen
invloed van de Duitse Keizer, waartoe Friesland behoorde, of de
leenheren in Holland, die bij Warns dramatisch werden verslagen. Deze
periode van relatieve autonomie duurde op dat moment al een aantal
duizenden jaren. De Romeinen gebruikten de Friezen liever als
soldaat, dan ze tot tegenstander te maken. Voor een veldslag
doorliepen de krijgers, die naakt waren, zich hadden beschilderd en
hun haar met leem tot een hanenkam hadden gekneed, een ritueel,
waardoor ze in een fanatieke en krijgslustige trance kwamen. Deze
wijze van vechten lijkt sterk op die van de Schotten en Picten (“the
painted ones”). Zij hielden de Romeinen op afstand en Keizer
Hadrianus bouwde zelfs een muur van kust tot kust, om ze buiten te
houden. In Friesland zijn meerdere Romeinse munten gevonden,
meegebracht door Friezen, die in den vreemde voor Rome hadden
gevochten.
REDBAD ZIET AF VAN
DE DOOP
Friesland
werd geregeerd door regionale vorsten, die waarschijnlijk net als
Karel de Grote, van stad naar stad, trok en zo zijn keizerrijk tot
een eenheid smeedde. Een bekende Friese vorst is “Redbad”, die
hof hield in de periode dat het christendom, in de vorm van
missionarissen, hier binnendrong. Het verhaal gaat dat een
christelijke zendeling Redbad had overgehaald om zich te laten dopen.
Een belangrijk moment, want dan zouden al zijn onderdanen ook
overgaan tot het nieuwe, christelijke geloof en de oude heidense
goden en godinnen zou afzweren en uitbannen. Volgens de overlevering
zou Redbad in een beek door een priester worden ondergedompeld. Een
massa-bijeenkomst, met een delegatie van de kerk uit Rome en Redbad's
vrouw, kinderen en getrouwen. Al in het water staand stelt hij de
priester nog een laatste vraag. “Waar gaat mijn ziel naartoe na
mijn dood.” De priester antwoordt: “Als U gedoopt bent, komt uw
ziel in de hemel.” “En waar zijn mijn voorvaderen?”, vraagt
Redbad. “Die zijn terecht gekomen in de hel.” Redbad besluit op
dat moment om zich niet te laten dopen. Hij is liever samen met zijn
voorouders in de hel, dan alleen in de hemel.
Friezen,
net als Kelten en Germaanse stammen, zagen wouden en woudreuzen als
heilig en door de voorvaderen en goden bewoond. Bepaalde gedeelten
hadden een hoge status en werden door de Friezen gebruikt om samen te
komen voor het nemen van belangrijke besluiten en zaken van leven en
dood; maar ook van uitwisseling (huwelijken), handel en competitie.
De plekken zijn nog wel bekend (tussen Franeker en Harlingen) en “het
Schakenbosch”, bij Heemskerk). Hier werd door Claudius Civilis,
aanvoerder van de Batavieren de opstand tegen de Romeinen beraamd.
Hier namen ook Friezen aan deel. De wouden van Noord-Friesland zijn
verdwenen. Wat rest is een boomgaard bij Herbayum, die opgewaardeerd
is tot bos. Hetzelfde geldt voor de hagen en heggen, die in Friesland
het landschap bepaalden. Julius Caesar prees hun militaire waarde. De
hagen waren zo hoog en meters diep, dat het voor zijn soldaten
onmogelijk was een nederzetting binnen te dringen. In Noord-West
Friesland heeft ruilverkaveling en schaalvergroting deze belangrijke
natuurwaarde, tot armetierige proporties teruggebracht.
Maar
mocht het jaartal kloppen en is aan “Herlinghe” in 1234
stadsrecht verleend, dan heeft gemeente en middenstand een kans laten
lopen. In 2011, namelijk, bestond de stad 777 jaar!
Een
jubeljaar, waar geen ruchtbaarheid aan werd gegeven.
STREED
KONING ARTHUR TEGEN DE FRIEZEN?
De
geschiedenis van de 7 Frieslanden
Tijdens
de bezetting van Noord-West Europa door de Romeinse legioenen, kwamen
de keizers in aanraking met een aantal volkeren, die dit vruchtbare
gebied, soms al duizenden jaren bewoonden. Op de Britse eilanden
leverden zij strijd met de Britten (Kelten) en op het vaste land met
de Belgae en de Friezen.
Het
leefgebied van deze laatste stam strekte zich uit van België, de
Zeeuwse eilanden, Holland, West-Friesland, Oostergo en Westergo, tot
vlak bij de Deense grens. Soms was de bewoning dun, maar in aantal
gevallen ontstonden er economische knooppunten, zoals rond Dorestad
(vlak bij Wijk-bij-Duurstede = Dorestad).
Julius
Caesar versloeg de Galliërs en zijn opvolgers bezetten Brittannië.
Keizer Hadrianus bouwt een muur van zee tot zee om de Schotse stammen
buiten te houden.
In
Nederland begint de Romeinse muur bij Voorburg, als onderdeel van een
Romeinse verdedigingslinie, die de Rijn volgde tot aan Zwitserland,
en loopt vervolgens van de kust naar Utrecht en het rivierengebied.
Het
Friese koninkrijk wordt zodoende door midden geknipt. De Romeinen
hielden de Friezen te vriend. Er waren veel handelscontacten en een
groot aantal Friezen verhuurden zich aan de Romeinen en werden
gevreesd om hun strijdbaarheid en kracht. In Engeland zijn grafstenen
van Friezen gevonden, die gesneuveld waren in hun dienst aan de
keizer en de Byzantijnse keizers hadden graag Friezen in hun
lijfwacht en paleisgarde.
Als
het Romeinse keizerrijk zich opsplitst, is het lot van het
West-Europese deel van het Romeinse Rijk bezegeld en de honderden
jaren van stabiliteit komen ten einde. Het ontstane machtsvacuüm
wordt in het Noorden ingevuld door de invallen van de Angelen en de
Saksers, stammen uit Noord-Duitsland, en buren van de Friezen. Maar
ook (Noordelijke) Friezen namen deel aan de invasie. Zij waren echter
niet zozeer uit op vestiging, maar op het drijven van handel. Omvang
van de Friezen is moeilijk te schatten, maar de bevolking van de
Noordelijke Frieslanden daalde sterk en bezat uiteindelijk te weinig
macht (soldaten en ruiterij) om de Franken en de Noormannen te
weerstaan.
In
het Engeland, zonder Romeins gezag, riepen talrijke Engelse (Britse,
Keltisch) vorsten de steun in van Saksers en Angelsaksische leiders.
Tegen betaling garandeerden de Germaanse stammen veiligheid en strijd
tegen andere koningen en andere rivalen.
Al
snel veranderden de huursoldaten van strategie en bevochten zij hun
werkgevers, met de bedoeling om hen te verdrijven. Daarin hadden zij
succes. De Britten werden teruggedrongen tot in Cornwall, Wales en
Schotland. Het grootste gedeelte van Engeland (Angelenland) kwam in
handen van de succesvolle Angelen en Saksers en hun tribale leiders.
Vergeten wordt vaak dat veel Friezen deelnamen aan de rooftochten in
Albion. Daar mee in de voetstappen tredend van de Friese
vechtersbazen, waarvoor zelfs de Romeinen beducht waren. De Friezen
werkten samen met de Germaanse stammen, maar hun belangrijkste doel
was handeldrijven, ook al zal het dan met de zegevierde Saksers zijn
geweest. In 1066 wordt de hegemonie van de Angelen, Saksers en
Friezen bij Hastings door Willem de Veroveraar verbroken. Veel
Friezen zullen teruggekeerd zijn naar de Friese Zeelanden en een
“boost” hebben gegeven aan de economische groei en
handelsexpansie van o.m. Westergo en de groeikern Harlingen. Een
grote groep, genoemd worden 160 schepen, vertrokken naar het zuiden
en verhuurden zich aan de keizer van Byzantium. Er heeft zeer zeker
Fries geklonken in de stegen van Constantinopel.
Deze
strategie wordt door lokale vorsten ook t.a.v. de Vikingen toegepast.
In een aantal gevallen, bleven ze “hangen” en namen de macht over
(Dublin, Normandië, het eiland Wieringen en de stad Harlingen).
De
Britten in Albion lieten zich niet zomaar verdrijven en in de 5e eeuw
stond er een belangrijk veldheer op; Koning Arthur, die werd gesteund
door een 12-tal ridders en hof hield in Camelot.
Koning
Arthur heeft 12 veldslagen geleverd met de invasie-legers komende van
het Europese vasteland. De laatste werd zelfs in Noord-Frankrijk
uitgevochten. Arthur raakt in deze laatste strijd levensgevaarlijk
gewond en wordt door een sloep naar Avalon gebracht. Een reis, die 9
dagen duurt. De boot wordt geroeid door 9 donkergeklede vrouwen. De
sloep verdwijnt licht en geruisloos in de duisternis.
Waar
lag Avalon?
Glastonbury
in Engeland beweert dat Avalon binnen hun stadsgrenzen te vinden is.
Ooit zou hier het graf zijn gevonden met het opschrift “Here lyeth
Arthur, King of the Britons”. Historisch bewijs van deze vondst is
er niet.
Een
gewaagdere theorie stelt dat Avalon, niet in Engeland maar in de
Frieslanden lag en wel “onder de rook van Harlingen”.
Met
een juiste wind en kalme omstandigheden zou Almenum kunnen zijn
bereikt en de naam betekent waarschijnlijk “begroeide hoogte”, de
berg die nu wordt gekroond door “de Grote Kerk” en waarvan in het
verleden de woudreuzen werden vereerd.. Het functioneerde toen al
lange tijd als religieus centrum en deze heilige wouden en locaties
waren in de Friese natuurreligie (polytheïstisch animisme) ook
bekend om hun genezers en barden. Almenum lag ook op een oude
pelgrimsroute, die later het “Jakobspad” werd genoemd.
Niemand
weet zeker waar Avalon ligt en waar koning Arthur zijn laatste
levensdagen heeft doorgebracht en waar hij is begraven. Arthur en
zijn ridders hebben in een dozijn veldslagen zeker tegen de Friezen
gestreden, in hun alliantie net de Angelen en de Saksers en moesten
zich uiteindelijk gewonnen geven. De Britse Kelten trokken zich terug
in Cornwall, Wales, Schotland en zelfs Ierland. Uiteindelijk keren ze
als missionarissen terug en veroveren West-Europa in de naam van
Jezus Christus. Almenum, met een in 777 gebouwde St. Michaelskerk als
pronkstuk. De koorkerk werd gebouwd met het hout van de op last van
Karel de Grote omgehakte heilige bomen.
vrijdag 11 augustus 2017
WAAN
VAN DE DAG
Terwijl
de wereld op de rand van een nucleaire catastrofe balanceert en de
volgende brandhaard en het slachtveld van de toekomst, met als
participanten, Noord- en ZuidKorea, de Verenigde Staten, China en
Japan, zich ontvouwt; opent Evert Santegoed een artikel in de
Telegraaf van 11 augustus met:
DONALD
TRUMP en KIM JONG-UN moeten even wachten met het uitvechten van hun
geschillen: eerst komt ERICA TERPSTRA er nog aan!
donderdag 10 augustus 2017
NO COMMENT
Bill Clinton kreeg 440 duizend euro voor speech bij Achmea
Verzekeraar Achmea heeft de voormalige Amerikaanse president Bill Clinton 600 duizend dollar (ongeveer 440 duizend euro) betaald voor zijn speech in 2011 in het Friese Achlum. Dit blijkt uit een inventarisatie door The Washington Post van de betalingen die de oud-president sinds 2001 ontving voor de vele toespraken die hij hield.
Abonneren op:
Posts (Atom)